چوب حراج به فرش ایرانی در بازار اروپا | فرش های ایرانی برای تعمیر به ترکیه و پاکستان می روند



سهیلا روزبان؛ بازار: «فرش های دستباف ایرانی برای تعمیر و حتی شست و شو به بازار ترکیه و پاکستان ارسال می شود.» این خبر را مرکز ملی فرش ایران در حالی به بازار اعلام می کند که طی سال های گذشته بسیاری از بافندگان و مرمت کاران فرش دستباف ایرانی در سایه تحریم های خارجی و کاهش رشد و تولید بیکار شده اند. اکنون این بار نوبت به تحریم های داخلی رسیده است. فرحناز رافع می گوید: سیاست گذاری های اشتباه و تصمیم گیری های دست و پا باعث می شود که امکان ارائه خدمات پس از فروش برای فرش های دستباف ایرانی در داخل کشور وجود نداشته باشد. این در حالی است که بسیاری از صاحبان این هنر ایرانی می توانند فرشی را به صورت موقت وارد کشور کرده و بعد از انجام عملیات رفوگری و تعمیرات دوباره به دست مشتری اصلی آن برسانند. اما بر اساس ماده ۷۵ امور گمرکی حتی فرشی که برای تعمیرات کشور بازمی گردد باید ضمانت های سنگین را ارائه دهد که این ضمانت نامه ها را از کنترل بسیاری از افراد خارج می کند.

بر اساس ماده ۱۲۱ قانون آیین نامه اجرایی قانون گمرکی فرش های دستباف مرجوعی به ایران عوارض سنگینی می شوند. مبلغ این مبلغ معادل ۷۰ الی ۸۰ درصد ارزش خود فرش است. در حالی که در صورتی که در صورت تحقق هم تحقق آنها آرزوی صادر کننده در پی خواهد داشت

مهاجرت مرمت کاران و استادکاران فرش به ترکیه و پاکستان

اما این همه مشکل نیست. به گفته مرتضی میری عضو اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش دستباف، بر اساس ماده ۱۲۱ قانون آیین نامه اجرایی قانون گمرکی فرش های دستبافی مرجوعی به ایران عوارض سنگینی می شوند. مبلغ این مبلغ معادل ۷۰ الی ۸۰ درصد ارزش خود فرش است. در حالی که در هر صورت در صورت امکان تحقق آنها برای ایجاد عامل ایجاد خواهد شد.

حالا درست در شرایطی که خیلی از مرمتکاران و استادکاران فرش دست باف در ایران بیکار بوده یا ناچارند با حقوق ناچیز کار کنند، دستمزدهای بالاتر برای استاد کارانی ایرانی در برابر پرداخت می شود. دستمزدهایی که به گفته رئیس مرکز ملی فرش ایران دست کم بیش از ۵ الی ۶ برابر دستمزد یک رفو گر فرش در ایران است، بسیاری از متخصصان و فرشبافان ایران به رقیب کوچانده است.

حقوق یک مرمت کار و رفو گر فرش دست کم در ترکیه دست کم ۵ الی ۶ برابر دستمزد یک رفو گر فرش در ایران است. همین مسئله باعث می شود که بسیاری از متخصصان فرشبافان ایران به رقیب مهاجرت کنند

چوب حراج به هنر صنعت ایرانی

سخت گیری در ورود فرش های مرجوعی ایجاد می شود که چوب حراج به این هنر صنعت ایرانی بخورد. به گفته رافع، در برخی از کشورهای مختلف با انباشت برخی از مدل های فرش های دستباف ایرانی هستند. این انباشت باعث شد که این هنر ایرانی به حراج گذاشته شود و با قیمت نازلی در بازار هدف فروخته شود. این کار تنها به ضرر بازار فرش های قدیمی ایرانی در بازار خارجی است بلکه باعث شکسته شدن قیمت محصولات هم می شود.

رئیس مرکز ملی فرش ادامه داد: این در حالی است که می‌توان آن‌ها را در کشوری که سال‌ها از آن استفاده می‌کردند، دوباره به کشور بازگرداند و بعد از تعمیرات لازم آن را به سایر کشورهای دیگر صادر کرد.

هنر صنعت فرش منفعت مالی برای دولت و مجلسی نیست و در عمل دولتی سهم از این صنعت ندارد. به همین دلیل به مشکلات این صنعت خیلی جدی نمی رسد و یک رویه و قانون اشتباه سالها زمان می برد

عدم النفع دولت از صنعت فرش دستباف

فعالین صنعتی می گوید حدود ۶ سالی می شود که به دنبال اصلاح این قوانین اشتباه هستند. اما اینجاست که هنر صنعت فرش منفعت مالی برای دولت و مشکل مجلس و در این صنعت از کار دولتی ندارند. این دوعامل باعث می شود که دولت به مشکلات این صنعت خیلی جدی نگیرند.

به گفته میری، در دولت قبل فرش دستباف از ماده ۱۲۱ آیین نامه اجرایی قانون گمرکی مستثنی شود. چرا که بیش از ۷۰ الی ۸۰ درصد فرش های موجودی مستامل بوده است و می تواند ارزیابی دقیق آن در گمرک وجود ندارد.

او ادامه داد: به دنبال شکایت فردی در دیوان عدالت اداری در روند کار مشکلات ایجاد شد. چرا که بر اساس رای صادر شده در دیوان مستثنی شدن فرش دستباف از ماده ۱۲۱ معافیت های ایجاد می کند که باید اصلاح شود. در حالی که این ماده متناقض با ماده ۶۵ قانون است.

به گفته این فعال صنعت فرش، دولت جدید هم انتقادات و ایرادات وارد شده به این مصوبه را می پذیرد. اما از آنجایی که فرش دستباف اولویت دولت نیست، اصلاح یک قانون یا رویه اشتباه در آن سالها زمان می برد.

رقم فرش دستباف از ۲.۱ میلیارد دلار در سال ۷۴ اکنون به ۶۴ میلیون دلار در ۱۴۰۰ کاهش یافته است. این کاهش خطر جدی برای افزایش نرخ بیکاری در روستاها و شهرهای محروم و افزایش نرخ مهاجرت به شهرها است

کاهش خطر فرش ایران در سایه سیاست های غلط

فرش ایران در مقاطعی از چهار دهه گذشته مانند سالهای ۷۳ و ۷۴ از ۲ میلیارد و ۱۰۰ دلار گذشت و آرزوی خیره کننده برای ایران به دنبال داشت. در این میان بنا به اعلام اتاق بازرگانی چیزی نزدیک به ۲۵ درصد از فرش ایران به آمریکا انجام شد که اکنون این میزان به صفر رسیده است. اما کاهش این هنر صنعت ایرانی تنها محدود به آمریکا نبوده و اروپا در سایه سیاست های غلط یکی از دیگری از دست می رود. تازه ترین آمار اعلامی از طرف مرکز ملی فرش ایران نشان می دهد که در سال گذشته تنها ۶۴ میلیون دلار فرش دستباف صادر شده است که از نظر وزنی ۱۱ درصد رشد و از نظر ارزش ۱۰ درصد کاهش یافته است.

خالی شدن روستاها و افزایش بیکاری حاصل بی توجهی به قالی بافی

سیاست گذاری های اشتباه حالا تولید فرش دستباف در ایران را به حداقل خود می رساند. غافل از این کاهش چه تبعات اجتماعی مخربی را در استان های محروم و روستاهای کشور می تواند بر جای بگذارد. میری می گوید: طبق اذعان دولتمردان ایجاد یک شغل بین ۵۰۰ میلیون الی یک تومان برای دولت خرج می تراشد. با این وجود به هنر صنعتی که برای 2 میلیون نفر به صورت مستقیم و برای 200 هزار نفر به صورت غیرمستقیم شغل ایجاد شده و حدود 10 درصد از جمعیت ایجاد شده در کشور است، بی اعتنا است.

او همچنین ادامه داد: بسیاری از روستانشین ها و مردمان استان های فقیر و محرومیتی که روزگاری چرخش زندگی شان را از قالی باقی می چرخاند در سال های گذشته ناچار به دست می آورد. اما به نظر میهنوز برخی دولتمردان صدای زنگ های خطر را نشنیده اند.

چند سالی است که دیگر «گل فرنگ» ‌های روی فرش خشکیده، آهوها از «شکارگاه» رمیده اند و «چهارفصل» قالی زمستان شده است. فعالین صنعت می گویند برای این که رونق به هنر صنعت ایرانی بازگردد باید کشف شود. در غیر این صورت طبق گفته های مرکز ملی فرش ایران دیگر هنر صنعت فرش را نخواهیم داشت. دیگر استادکار و رفو گری را در بازاچه های فرش نمی بینیم. شاید هم دیگر تار و پود نام ایران و فرش دستباف در هم گره نخورند.