منطقه تجارت آزاد خزر. مامانت از تشکیل اتحادیه های غربی| ایجاد بانک مشترک در همسایه



تهمینه غمخوار؛ بازار: دومین نشست مجمع اقتصادی خزر (ایران، روسیه، قزاقستان، جمهوری آذربایجان و ترکمنستان) در حالی که مسکو میزبان معاون اول رئیسجمهور بود که ایران در این نشست، هفت پیشنهاد برای ارتقای روابط اقتصادی و سیاسی پنج کشور حاشیه این حوزه را ارائه کرد.

محمد مخبر در رأس هیئت عالی‌ رتبه سیاسی_اقتصادی برای شرکت در مجمع اقتصاد خزر وارد مسکو شد. اقتصاد، اصلی اقتصادی همه دیدارهای معاون اول رئیس‌جمهور بود و جمهوری اسلامی با پیشنهادهای ویژه در این دوره از نشست مجمع خزر، شرکت کرد.

در همین راستا خبرنگار بازار گفتگویی با دکتر «لیلا باباخانی» دکترای جغرافیای سیاسی و متخصص مسائل انرژی خزر و کارشناس ارشد آسیای مرکزی و شبه قره، انجام داد که در ادامه می خوانیم.

* همکاری در پیمان منطقه‌ای در مجمع اقتصادی خزر ظرفیت‌های بزرگ در اقتصاد ایران ایجاد می‌کند. مجمع اقتصادی خزر برای ایران چیست؟

مجمع اقتصادی خزر در مرداد ماه سال ۱۳۹۸ با حضور پنج کشور از جمله ایران، روسیه، ترکمنستان، قزاقستان و جمهوری آذربایجان در کشور ترکمنستان اولین بار برگزار شد. مجمع دوم، به طور متوالی در روسیه برگزار شد.

مجمع اقتصادی خزر برای عضویت به لحاظ اقتصادی، مسائل زیست محیطی و حقوقی، از اهمیت زیادی برخوردار است در حالی که توافقات در خصوص حمایت از انرژی، بحث سوآپ و سرمایه گذاری های مشترک، توسعه روابط تجاری، ترانزیت و حمل و نقل و انتقال و… محیط زیست انجام می شود. هدف اصلی تشکیل این مجمع فراهم آوردن فراهم آوردن زمینه‌های غلبه بر جغرافیایی و اطلاعاتی جهت سرمایه گذاری و مشارکت اقتصادی و تجاری در منطقه خ.

نقشه که میدانیم یکی از مسائل مهم حاشیه دریای خزر بحث حمل و نقل و ترانزیت کالا است در حالی که ایران نقش کلیدی در کریدور شمال_جنوب در حوزه ترانزیت دارد. در همین راستا، در مجمع اقتصادی خزر توافق‌ها در این زمینه حاصل شد که امید است به اقتصاد کشور منتهی شود.

با توجه به حوزه کاسپین، نزدیک به 300 میلیون نفر جمعیت با اشتراکات فرهنگی فراوان در حوزه تمدنی ایران، همین ویژگی را دارد که این منطقه به بازاری برای رشد و تولید محصولات و خدمات برای ایران و افزایش سطح روابط تجاری با چهار کشور تبدیل شود. این حوزه است.

از طرفی، ایران به دنبال گشایش گره های اقتصادی خود از طریق ارتباط با این کشور و حضور پررنگ در اتحادیه های شرقی مانند اوراسیا، پیمان شانگ های و مجمع اقتصادی خزر است. تجربه نشان می دهد از این طریق یعنی با عضویت در اتحادهای منطقه ای و نزدیک شدن به شرق می تواند در دور زدن و خنثی کردن تحریم ها عمل کند، در حالی که یکی از راهبردهای مهم کشور ایران با همسایه توسعه می یابد.

در این میان، تعمیق روابط با روسیه فرصت و موقعیت برای ایران دارد. تصمیم جدی رؤسای جمهوری ایران و روسیه بر این صورت گرفته شده است که سطوح روابط فیمابین به حداکثر ممکن برسد و مهمتر از همه آن ایران اقتصادی است تا در یک ابتکار عمل مشترک با روسیه در خزر و مناطق پیرامونی آن یعنی قفقاز و میانه را داشته باشد. احیا می گوید.

* در مجمع اقتصادی خزر، ایران پیشنهاد منطقه تجارت آزاد خزر را مطرح کرده است. این پیشنهاد تا چه اندازه عملیاتی است و به مرحله اجرا خواهد رسید؟

ایران به منظور ارتقاء سطح همکاری‌های پنج کشور این حوزه پیشنهادات هفت‌گانه را ارائه می‌دهد که مهم‌ترین آنها منطقه آزاد مشترک ساحلی و ایجاد کریدور سبز ترانزیتی و گمرکی به اعضای دیگر مجمع اقتصادی خزر بود. در همین راستا، با روس ها مذاکراتی انجام شده است. در حالی که اگر دیگر حاشیه دریای خزر به پیوستن به این گروه را داشته باشند، این موضوع عملیاتی خواهد شد. بنابراین، باید منتظر ماند و دید که دیگر عضو استقبال می کنند یا خیر.

در صورت استقبال از گروه این پیشنهاد ایران و ایجاد منطقه تجارت آزاد خزر، عضو خزر، ضمن اینکه با توجه به شیوه مبادله، حقوق گمرکی و موارد دیگر به بسیاری از اقتصادی می‌رسند، کنترل منطقه خود را می‌تواند دریافت کند و هر کشوری غربی را به دست آورد. نمی تواند در این منطقه ای تشکیل داده و شیوه های مبادله و حقوق گمرکی را تعیین کند.

به نظر میرسد منطق ایران و روسیه این است که دریای خزر نباید مکانی باشد که آن را در دست دیگران بیفتد. از طرفی، اگر قرار باشد تا مبادله ای صورت گیرد، قوانین و مبادلات اقتصادی باید توسط همین کشور شکل گیری شود.

بر همین اساس، این پیشنهاد بیشتر از بار اقتصادی آن درصد است تا از ابتکارات غیر بومی جلوگیری کند، زیرا در موازات گسترش به شرق اتحادیه های امنیتی و نظامی غرب، ابتکار عمل اقتصادی غرب نیز در حال شکل گیری است.

* ایجاد منطقه تجارت آزاد خزر چه مشاغل اقتصادی برای ایران دارد ؟

کشورهای مختلف در دنیا در تلاشند تا به منظور حمایت از مجامع مختلف، به پیوندهای منطقه‌ای ملحق شوند. امروز پنج کشور عضو مجمع اقتصادی خزر هستند، اما در آینده به محض شروع به کار این اتحادیه و ایجاد منطقه آزاد تجاری خزر، بسیار زیادی برای فعالیت در این اتحادیه اقتصادی اعلام آمادگی خواهند کرد.

در حاضر بزرگ‌ترین مانع پیش‌روی صادرکنندگان و واردکنندگان ایران با سرمایه‌گذاری دیگر، بانکی، بیمه‌ای و تبادلات پولی است. در این صورت، این افراد می‌توانند در مبادلات تجاری به جای استفاده از ارز بیگانه، از پول ملی خود استفاده کنند در حالی که از پول ملی نیز باعث رفع این محدودیت‌ها می‌شود.

با ایجاد منطقه آزاد تجاری خزر، تحریم های ظالمانه و گزنده ی غرب خنثی و توسعه توسعه تجارت بر طرف خواهد شد. این توافق همچنین می‌تواند باعث گسترش روابط تجاری میان میانی و همکاری‌های منطقه‌ای شود.

اهمیت مهم ایران از عضویت در این عبارت مشترک از: ایجاد فضای واحد اقتصادی، توسعه بازارها و دستیابی به حرکت آزاد کالا، سرمایه، و مردم در بازار واحد خدمات، قیمت کالاها با کاهش هزینه های حمل و نقل و مواد خام، توسعه رقابت سالم در بازارهای مشترک، سیاست های مشترک در کشاورزی، انرژی، فناوری و حمل و نقل.

* ارتباط این تجارت آزاد با عضویت ایران در اتحادیه اقتصادی اوراسیا چیست؟

عضویت تجاری ایران در منطقه آزاد اوراسیا نهایی شده و به زودی ایران در این اتحادیه اقتصادی اقتصادی عضو خواهد شد. در حالی که در حاشیه دریای خزر، قزاقستان و روسیه نیز از اعضای این اتحادیه اقتصادی، امکان پیوستن جمهوری آذربایجان و ترکمنستان به این توافق‌های منطقه‌ای وجود دارد.

با توجه به هفت هدف اصلی اتحادیه اقتصادی اوراسیا بر اساس راهبردهای تعیین شده مانند: حوزه تجارت، ایجاد بازار مشترک در مستقل هم سود عضو، حذف قوانین گمرکی در داخل اتحادیه، عدم تعارف خارجی مشترک در میان اعضا، هماهنگ سازی تشریفات گمرکی، جا به‌جای آزاد کالا، سرمایه، نیروی کار و خدمات در مرزهای اوراسیا، حفظ سیاست مشترک در زمینه انرژی، صنعت، کشاورزی و وسایل نقلیه، به نظر می رسد که هدف ایران و روسیه از پیشنهاد منطقه تجارت آزاد خزر، توسعه ظرفیت است. تجارت و مبادلات دوجانبه است.

در حقیقت این اتحادیه یک منطق اقتصادی صرفاً نیست، بلکه امنیت_اقتصادی است؛ به این معنی که در منطقه مورد نظر از عضوگیری اتحادیه ها مانع شده است. در واقع می گفت که کاربرد منطقه خزر با وجود اتحادیه اوراسیا، کاربردی سلبی است.

* عضویت در اتحادیه های اقتصادی اوراسیا و سازمان اکو باعث می شود که ایران از پتانسیل های بالا برای گسترش روابط تجاری با همسایگان شمالی به ویژه حوزه خزر می شود. به طور کلی چه ویژگیهایی میان این حوزه با ایران وجود دارد؟

توسعه مناسب با همسایه و ترکیب با این اتحادیه ها بر سیاست های یکجانبه گرایی آمریکا همچنین تحریم و فشار اعمالی تاثیرگذار خواهد بود. عواملی چون همسایگی، دشمنان مشترک و وجود تحریم باعث شده تا ایران و روسیه به دنبال تقویت و توسعه همه جانبه روابط باشند.

اگر چه تا کنونی ایران در بازار کشوری مانند روسیه که بزرگترین و مهمترین همسایه شمالی در نظر گرفته می شود، بسیار کم بوده است. اما از آنجایی که یکی از اولویت‌های اصلی دولت سیزدهم و مجموعه حاکمیتی کشور دیپلماسی اقتصادی است، پیش بینی می‌شود برای گسترش روابط با این کشور لازم و سریع باشد.

توجه به این موضوع حائز مهم است که هدف آن منطقه خزر تداوم کار مناطق ژئواستراتژیک ظاهر است. با توجه به اینکه ایران نقش اساسی در کریدورهای بین‌المللی دارد، امکان ارتباط اعضای این اتحادیه به حاشیه جنوبی خلیج‌فارس و منطقه هند وجود دارد.

قزاقستان بزرگترین کشور آسیای مرکزی، عضو اکو و اتحادیه اوراسیا نیز هست که تجارت تجارت بین ایران و این کشور است. این کشور همچنین از پتانسیل بالا برای بازار صنایع ایران مانند تجهیزات صنعتی، پتروشیمی و پالایشگاهی می باشد.

در سفر رئیس جمهور قزاقستان به ایران تعداد زیادی در بخش دولتی و خصوصی دو کشور به امضا رسید که نقطه عطفی در روابط دو کشور خواهد بود. همچنین، ایران برای شرکت‌های فعال در حوزه معدن به قزاقستان اعلام آمادگی می‌کند در حالی که مسیر ترانزیتی شمال به جنوب ایران به یکی از نزدیک‌ترین مسیرها برای رسیدن به آب‌های گرم و آزاد برای قزاقستان و دیگر آسیای مرکزی است که در محاصره خشکی قرار دارد. دارند، دارند.

در کشور ترکمنستان ظرفیت تجهیزات و محصولات حوزه سایر کشاورزی مانند تراکتور و ماشین آلات کشاورزی، لوله و محصولات کشاورزی وجود دارد. در ضمن، رونق سوآپ انرژی مانند گذشته می تواند باعث رشد مجدد روابط تجاری با ترکمنستان شود. از آن جایی که آسیای مرکزی معدنی بوده و دارای منابع بالاتری در اختیار دارند، یکی از مهم‌ترین اقلام موجود در این منطقه طلا و سنگ‌های قیمتی است. بر همین اساس، ایران می تواند در تجارت با این کشور، تهاتر کالا با طلا را مد نظر قرار دهد.

در جمهوری آذربایجان باید انجام شود که به معنای یکسان سازی و هماهنگی تعرفه های حمل و نقل و ریلی، جاده های و دریایی، ایجاد زمینه سرمایه گذاری برای کارهای زیربنایی مانند بنادر، کشتیرانی و خطوط راه آهن، از برنامه های آینده ایران و. جمهوری آذربایجان است.

با ذکر این مسائل، اگر ایران به خلق و انعقاد قراردادهایی با همسایگان خود بر پایه پول مشترک بپردازد، ضمن خنثی شدن اثر تحریم ها، تأسیس بانک مشترک در همسایه، مانند بانکی که زیر مجموعه بانک ملی است و در کشور روسیه دارای مبادلات تجاری است. دو کشور است، بسیار مفید فایده خواهد بود.