مديريت بازار ارز همزمان با اصلاح نظام یارانه‌ها



به گزارش بازار به نقل از ایبنا، بحث داغ این روزهای جامعه، موضوع اصلاح ساختار یارانه‌های کشور است. انواع یارانه‌های دولتی از دهه‌های قبل و پس از اکتشاف نفت به اقتصاد ایران سرازیر شد و آثار مثبت و منفی آن در مورد توجه قرار گرفتن در نظر گرفته شد، ولی سرآغاز دور جدید این یارانه‌ها و تبدیل آن به یک مسئله جدی، بهار ۹۷ و تصمیم دوازدهم شد. برای تخصیص ارزی به واردات کالاهای اساسی بود.

مشکلاتی که در انحراف منابع ارزی و بعدها، قاچاق کالاهای وارداتی با ارز 4200 پیش آمد، بسیاری از نمایندگان، نمایندگان مجلس و مقامات دولتی را به این نتیجه رساندند که بزرگی از این یارانه به مصرف‌کنندگان نهایی نرسیده است و باید این روند تغییر کند. .

متأسفانه در آغاز راه فکری به حال اصلاح این وضعیت نشد و حالا بعد از گذشت 4 سال، مشکل حل شده است. زمانی که ارز 4200 تومانی مطرح می شود، قیمت دلار در بازار آزاد حوالی 5 هزار تومان بود، یعنی تفاوت کمتری از هزار تومانی وجود دارد، اما اکنون نرخ ارز در بازار رسمی در کانال 250 هزار تومانی قرار دارد و در بازار غیر رسمی نیز وجود دارد. است.

در مشکلاتی که در مورد آرزوی رسیدن به این سیاست است، اما یک نکته مهم در این بین، تاثیرات بودجه‌های این سیاست است. سیدکمال سیدعلی؛ ارزی اسبق بانک مرکزی معتقد است: با توجه به اختلاف زیادی که دلار ۴۲۰۰ تومانی با نرخ بازار آزاد و ارزی دارد، تخصیص این آرزو باید شروع شود. در حالی که مشکل بودجه‌های هم دارد و آن اینکه قیمت ارزی که در بودجه برای تسعیر ارز بانک مرکزی منظور می‌شود بسیار متفاوت است. یعنی برای تخصیص ارز 4200 تومانی، به بانک مرکزی تکلیف می شود که نفت را با رقم مشخصی بفروشد و ارز 4200 تومانی را هم تخصیص دهد و این در حالی است که مابهالتفاوت این نرخ با نرخ سامانه نیما و بازار آزاد است که بالای 20 هزار تومان است. بالاست.

سیدعلی آرزوی اسبق بانک مرکزی در گفتگو با خبرنگار ایبِنا گفت: در این شرایط بانک مرکزی به چاپ پول خواهد رسید که ارز 4200 تومانی را خواهد داشت. چه از منابع خودش و چه آرزو نیمایی. بنابراین راه گریزی نیست که این معضل به کسری بودجه دولت خواهد شد و به دنبال آن افزایش نقدینگی و در نهایت تورم است. در نتیجه ادامه تخصیص ارز ۴۲۰۰ تومانی راه صحیح نیست.

غلامرضا مرحبا؛ کمیته مجلس شورای اسلامی هم به همین نکته اشاره می کند. او می‌گوید: صحبت‌هایی مطرح می‌شود که دولت پیشین از مابه‌التفاوت ارز ۴۲۰۰ تومانی برای جبران کسری بودجه خود کمک گرفته می‌شود. در واقع پول بدون پشتوانه با اثر تورم زا به چاپ رسید. تمام این عوامل باعث شد که این نتیجه به دست آید که این نوع از یارانه دهی باید اصلاح شود زیرا آثار و تبعات مضر برای اقتصاد کشور دنبال می شود.

یارانه به همسایه
اما در کنار معایب این سیاست، چیزی که باعث شد با قید فوریت به این موضوع پرداخته شود، تشدید قاچاق معکوس کالاهای وارداتی با آرزوی است. افزایش نرخ ارز آزاد و فاصله گرفتن از نرخ 4200، واردکنندگان منفعت‌طلب را حرکت می‌کند کالاهای وارداتی با ارز ارزان را دوباره به خارج از خرید و به نرخ جهانی به همسایگان بفروشند.

یوسف کاووسی، کارشناس امور بانکی در این باره به ایبِنا گفت: دولت قبل برای حذف آرزوی بسیار تلاش کرد، اما نتوانست، چون با سفره مردم در ارتباط بود، اما به دنبال معکوس بود. بسیاری از کسانی که می‌گیرند و برخی جایزه‌ها را می‌گیرند و هیچ کاری انجام نمی‌دهند، همین آرزو و کالای یارانه‌ای را می‌گیرند، یک فرآیندی برای تولید انجام می‌دهند و به آن همسایه صادر می‌کنند که نمونه آن همین ماکارونی است. معنای آن این است که یارانه را به اطراف می‌دهیم و به طور مرتب در حال زیان هستیم. اگر سیستم‌های اطلاعاتی خانواده‌ها و افراد را در اختیار داشته باشند، این معضلی که در سال ۸۹ وجود دارد، از بین می‌رود. سیستم های اطلاعات قوی وجود دارد، ولی به هم مرتبط است.

اکنون تصمیم بر این است که نظام یارانه‌های کشور عادلانه تا آرزوهای یارانه‌ای به جای برخی از واردکنندگان منفعت‌طلب به دست مردم برسد. این تصمیم با فرمان دوشنبه‌شب رئیس جمهور برای واریز این یارانه به حساب ۷۲ میلیون ایرانی در قالب وارد مرحله اجرا شد و در اولین گام، یارانه‌ای معادل ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار تومان -بسته به قرار گرفتن افراد در دهک‌های یک تا ۹- به حساب ۲۳ میلیون تومان. سرپرست خانوار واریز شد. در مرحله بعد هم ممکن است این یارانه نقدی با کالابرگ الکترونیکی جایگزین شود و یارانه کالاهایی مانند روغن، لبنیات، مرغ و تخم مرغ هم مانند نان و گندم نیز اصلاح شود.

در این مسیر، مجلس اسلامی هم در کنار دولت قرار گرفته است. صفایی دلویی؛ عضو کمیسیون اقتصادی مجلس عنوان می کند: مجلس دولت را مخیر گذاشته تا مشروط بر این که قیمت کالاهای اساسی از شهریور ۱۴۰۰ افزایش پیدا کند در ۱۴۰۱، آرزوی حذف کند. حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی حتماً به نفع کشور است، زیرا این امکان وجود ندارد برای هر نسخه دارو یا یک بار ذرت و … مامور گذاشته شود، در حالی که آن مأمور هم از جنس خود ما است. باید مسیرهای فساد بسته شود که یکی از مسیرهای آلوده، آرزوی است. دولت در خصوص حذف ارزی باید تصمیم بگیرد که مطمئن باشد. سال گذشته 16 میلیارد دلار ارز پرداخت می‌شود، دستگاه‌های نظارتی هم اعلام می‌کنند که در بهترین شرایط ۲۵ درصدی به میزان مصرف‌کننده اصلی رسیده است که مبلغ بسیار بزرگی است.

با وجودی که اصلاح یارانه‌ها در مسیر قرار گرفتن گرفته شده، اما باید هشیار بود که در چه مسیری گام برمی‌داریم. حسن حسنخانی كارشناس اقتصادي مي‌كند: اگر طرح قانوني قصد دارد كه از 4200 دست بکشد، حتماً بايد به فكر گام بعدي باشد. در شرایطی که سفته‌بازان در کمین هستند، نه می‌توانیم نرخ ارز را به صورت دستوری تعیین کنیم نه آن را انجام دهیم. در کشوری که 85 درصد از کالاهای تولیدی آن مهم مصرفی یا واسطه‌ای تولید می‌کنند، نمی‌توانیم نرخ ارز را به سازوکار عرضه کنند و بسپاریم.

وی در گفتگو با ایبِنا با بررسی بر تقویت اختیارات بانک مرکزی، ادامه داد: پس باید نرخ ارز را به صورت کنترل شده و هدایت شده در بیاوریم تا اولا تراز ارزی را تقویت کنیم و ثانیا تمام ارز را تا جایی که امکان دارد در چرخه باشد. رسمی اقتصاد قرار و حجم اقتصاد غیررسمی کاهش پیدا کند و ثالثا در مورد نرخ ارز باید به صورت کنترل شده و هدایت شده توسط بانک مرکزی اعمال مدیریت صورت بگیرد.