دولت بخش خصوصی را شریک خود در حوزه انرژی بداند نه پیمانکار



به گزارش بازار به نقل از اتاق ایران، کمیته فنی انرژی‌های نو و تصمیم کمیته انرژی اتاق ایران برگزار شد. دستور جلسه این نشست مناقصات احداث ۴۰۰۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی بود. سید حامد دریاباری، رئیس کمیته فنی انرژی‌های نو و ناپذیری کمیته انرژی اتاق ایران از حوزه انرژی‌های منفی و حضور فعالان خصوصی گفت:

در ابتدای این نشست آرش نجفی، رئیس کمیسیون انرژی در اتاق ایران گفت: باید این شرایط اقتصادی وزارت نیرو و دولت نسبت به بخش خصوصی و مهم سرمایه گذاری نگاه مثبتی داشته باشد و فضا را برای همکاری با بخش خصوصی هموار کند. کمک به بخش خصوصی درنهایت پایداری برای توسعه اقتصادی می‌شود که اقتصاد کشور بچرخد و باعث خروج سرمایه از کشور شود.

داوود مدی، رئیس انجمن انرژی‌های تجدیدپذیر ایران گفت: ما برای انجام رسالت ملی به کمک همه نیاز داریم. باید فضای امن و زمینه سرمایه‌گذاری برای همه فراهم شود تا درنهایت بی‌تدبیری‌ها به فرار سرمایه‌ها ممکن شود. اما تصویب‌نامه سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق در حوزه انرژی‌های پذیرنده سرمایه‌گذاری مشخص نیست.

بعد از آن یکی از فعالان اقتصادی گفت: ما قراردادی با ساتبا نداریم و ورود ما به این حوزه فقط با ورود می‌شویم ولی در اسناد مناقصه‌ای که دولت ارائه کرده است، از ضمانت بانکی گفته شده است. چگونه ممکن است که بخش خصوصی که با سرمایه خودش کار می‌کند، ضمانت‌نامه ارائه می‌کند ولی در عوض ساتبا هیچ امکانی به پیمانکار ندهد.

حمیدرضا لاری، مدیر گروه انرژی‌های تجدیدپذیر در پژوهشگاه وزارت نیرو: شرکت در مناقصه یا کشف قیمت برای نیروگاه‌های پذیرنده، استانداردها باید باشد. قیمت تعیین شده ماده ۱۲ تا حدود ۵، ۹ سنت هم فروخته می‌شود، ولی قیمت برق تضمینی در امارات ۱.۵ تا ۳ سنت است و وزارت نیرو حتی گران‌تر می‌خرند و این سرمایه‌گذاری را کم می‌کند. در کنار این رویه‌های که به برق ضرر می‌زند، جلوگیری می‌کند و برای همین تجهیزات در نیروگاه‌ها باید از صنعت می‌شود. باید ضوابط پیش رفت. باید ضوابط نیرو در نیروگاهها رعایت شود. یکی از بازارهای مهم انرژی خورشیدی است و امیدواریم سرمایه‌گذاران به این حوزه وارد شوند.

محمدمهدی مسائلی، دبیر سندیکای صنعت برق ایران: ما نیازمند نگاه کارشناسی بیشتر هستیم. پیمانکاران رتبه‌های سازمان برنامه‌ها را داشته باشند تا به لحاظ مالی و کار با کیفیت نباشند و باید مکانیسم‌های ارزیابی تجهیزات هم به کیفیت ارائه‌شده تا سرمایه‌گذاری کمتر شود. پیمانکاران باید رتبه‌بندی شوند تا این مسیر به کیفیت کار کمک کند.

سید مهدی بلورچی، انجمن انرژی ایران: در مورد تضامین حتماً تجربه قبلی اثرگذار بوده است ولی پیمانکاران در حوزه انرژی‌های غیرقابل قبول به کیفیتی که می‌دهند.

محمدحسن غفوری، انجمن سازندگان و تأمین‌کنندگان کالا و خدمات انرژی‌های تجدیدپذیر (ساتکا) : درباره مناقصات ماده ۱۲ مجوزهای مهم است که چقدر گرفته‌شده و تا کجا پیش رفته است؟ ساختگاه‌ها برای بحث زمین چقدر جلو رفته است و آیا استعلام گرفته‌شده است و می‌توانید به غیر وجود داشته باشید یا خیر؟ اتصال به شبکه موضوعی مهم است که باید در این حوزه مشخص شود. هزینه این حوزه چقدر خواهد بود و نسبت به این هزینه به‌کل سرمایه‌گذاری مهم است و برای هزینه‌های مالی مالی نیاز است. پنل هم در دنیا کمتر شده و باید مورد توجه قرار گیرد. ضمانت‌نامه در نظر گرفته شده سنگین است و بهای برق هم باید در این نشست موردبررسی قرار گیرد.

محمدحسن معادی رودسری، مدیر دفتر انرژی صنعت معدن، پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی: اسنادی که از سمت چپ به مرکز پژوهش‌ها می‌رسند، نشان می‌دهد ما از منطقه در تعداد بیش‌ترین تعداد پذیرش‌ها در برق کشور عقب‌تر هستیم. امیدواریم که در این زمینه پیشنهادهای خود را ارائه دهند تا در قالب برنامه هفتم توسعه توجه قرار گیرد. فعالان این حوزه از قانون دائمی می‌گویند و ما هم در این زمینه آماده همکاری هستیم.

محمدامین زنگنه، دبیر انجمن انرژی‌های انرژی پذیر: نیروگاه خورشیدی در انرژی باید شفاف بیان شود. به نظر می‌رسد در آیین‌نامه مبنا سال اول قرار گرفته است ولی این مبنا درست نیست. مثلاً ممکن است در هوای گرم یا سرد، تولید متفاوت شود. به نظر می‌رسد مبنا شش سال اول باشد. باید این مبنا مشخص شفاف باشد تا محل اختلاف ساتبا و سرمایه‌گذاری نباشد. گویا برخی از ارزیابی‌های اعلام‌شده توسط ساتبا واقعی نیست و بیشتر موارد بازنمایی شده در رسانه‌هاست. از طرفی به نظر می‌رسد ساتبا به دنبال نیروگاه‌ها با سرمایه‌های بسیار بزرگ است. سرمایه‌گذاری ویژه در پالایشگاه‌ها با ظرفیت تولید بالا ندارد و به قولی قرار نیست بخش خصوصی درگیر این موضوع باشد. ساتبا ۵ تا ۶ هزار تومان به سرمایه‌گذاری‌های قبلی پرداخت می‌شود و چگونه می‌خواهند سرمایه‌گذاری‌های جدید را جلب کنند. وظیفه نیروی برق به مدیریت نیروست و کشور با بحران انرژی روبروست. خاص در زمینه کار برق‌های نیست و ما با سیستمی داریم که سوابق روشنی ندارد. بدهی دولت به سرمایه‌گذاران قبلی چه چیزی را تداعی می‌کند؟ آیا طرف خریدار باید ضمانت بدهد یا سرمایه‌گذار باشد؟ اگر می‌خواهیم مشکل برق در کشور را حل کنیم به موضوع اصلی نگاه کنیم. بخش ویژه نگران سرمایه گذاری نیست. دولت سرمایه‌گذاری دعوت کرده و این اسناد با پیمانکاری نه سرمایه‌گذاری است. اکنون به مرحله‌ای رسیده است و به صنایع برق نمی‌رسد، چگونه می‌توان سیستمی را که از برق برق خارج می‌شود، سرمایه‌گذاری کرد؟ برای این موضوع چاره‌اندیشی شود، داستان ارباب رعیتی نیست و حتماً سرمایه‌گذار محمل‌های دیگری برای سرمایه‌گذاری است. نباید برای سرمایه گذاری شیوه جریمه و مسیرهای تنبیه تعیین کنیم، بلکه باید رویه دولت مرکزی باشد نه تنبیهی. از طرفی در صنایع نو در صورت ایجاد زیرساختهای لازم، دانش‌محور و مستند، حتماً سرمایه‌گذاران در ادامه مشکل خواهند کرد. همچنین چالش تملک زمین و بحث در مورد شبکه موردبررسی جدی باید قرار بگیرد. برخی از موارد بخش خصوصی را تا مدت‌های بسیاری درگیر می‌کند. آیا می توانم به سرمایه گذاری اطمینان بدهم که این مشکل تا زمان بهره برداری نیروگاه ها حل خواهد شد؟ قراردادهای بهتری با سرمایه گذاری انجام شود؟ ما تا امروز از ماده ۱۲ هیچ پولی دریافت نکرده و همه این موارد آیین‌نامه است و فراتر از آن نرفته است. در صورت لزوم استفاده از پنل‌های می‌زنید آیا تولید کننده‌های تولیدکننده در داخل به این اندازه هستند و البته همه استانداردهای اعلام‌شده، استانداردهای محصولات تولید خارج هستند؟ باید درباره تضمین امنیت سرمایه‌گذاری اندیشیده شود.

بهنام ترکان، نایب‌رئیس هیئت مدیره انجمن پذیرنده: امروز چالش‌هایی داریم که هنوز سرمایه‌های قبلی پرداخت شده‌اند. برای همین باید گفت که دولت و سرمایه گذاری و سرمایه هست ولی سرمایه گذاری وجود ندارد. باید مسئله ضمانت شفاف سازی در شورای اقتصاد حل شود.

پیام باقری، رئیس هیئت مدیره سندیکای برق: هدف این است که ۴ هزار مگاوات انرژی خورشیدی تولید کنیم. ماده 2 و 3 قانون بهبود مستمر محیط زیست کسب‌وکار این است که هر تصمیمی که آثار آن به صورت ویژه می‌رسد با مشارکت بخش خصوصی و تشکل‌های آن حوزه گرفته شود. باید پیش از انتشار اسناد، مشکلات حذف می‌شد. این نشست پیامی به ساتبا می‌دهد که سرمایه‌گذاران از سرمایه‌گذاری بیم دارند و اگر همین نشست قبل از انتشار اسناد می‌شد، خیلی اثرگذار بود. در صنعت برق قراردادهای بالغ بر ۱۰۰۰ قرارداد است. در اشکال اصلی برخوردهای سلیقه ای است. پیشنهاد من این است که تشکل‌های تخصصی در نشست ساتبا حضور داشته باشند تا این تصمیم برای تولید انرژی برق ۴ هزار مگاواتی عملیاتی شود. تضمین اصل و سرمایه‌گذاری را در این آیین‌نامه کجا دیده‌اند؟

آرش نجفی، رئیس کمیسیون انرژی اتاق ایران: ذی‌نفع همه پروژه‌های انرژی دولت است. موهبت مصرف انرژی متوجه دولت است و دولت باید خصوصی را همراه و شریک خود در حوزه انرژی باشد نه اینکه ما پیمانکار باشیم که با سختگیری دولت، خصوصیات رشد و نمو داشته باشد. وزارت نیرو ماده ۱۲ را گروگان نگیر؛ سال گذشته در شورای اقتصاد، هر تصمیم در بهینه‌سازی، بین اتاق ایران، وزارت نیرو و وزارت نفت خواهد بود. ما بابت اینکه شما می‌خواهید ماده ۱۲ را برای کاهش هزینه‌ها به کار بگیرید، از انرژی سلف استفاده کنید، ما هم با شما یک بررسی جدی دارید. اگر شما جلوی رگلاتوری را در نهایت این مشکلات ادامه خواهد داد.

احمدرضا توکلی، مدیرکل دفتر مدیریت طرح‌های مشارکت غیردولتی ساتبا: برخی از این ایرادها قابل‌قبول است. جلسات شبکه تملک زمین از پارسال دیده‌شده تا با مشکلات، مسائل اراضی و منابع طبیعی و اداری برق به یک جلسه متصل می‌شوند و نتیجه این است که زمین به حداقل زمان برسد. برای شبکه اتصال، مجوز اتصال به شبکه تحویل سرمایه‌گذاری خواهد شد. اتصال به شبکه در حد نرمال باشد. اگر سرمایه‌گذاری نتواند ساختگاه را بپذیرد، مسئولیت آن با ساتبا خواهد بود. درباره برنامه زمانبندی، خیلی از ساخت‌ها تا پنج سال طول کشیده و در این حوزه ایرادهایی وجود دارد. مثلاً زمین‌هایی تحویل داده‌شده و منابع طبیعی نمی‌توانند این زمین‌ها را پس بگیرند و این مشکل ایجاد شده است. موارد خاصی در این آیین نامه به سختی گرفته شده است. ضبط کردن نیروگاه به این راحتی نیست وگرنه ما با سرمایه‌گذاری مشکلی نداریم. زمان‌ها را برای احداث نیروگاه‌های ۱۰ مگاواتی ۹ ماه در نظر گرفته‌شده و برای قرار گرفتن بالاتر از ۲۴ ماه برای احداث در نظر گرفته‌شده است. در ضمانت‌نامه‌ها، می‌توانیم ضمانت‌نامه بانکی را تغییر دهیم. در این مدت ۱۲۰۰ پروانه کسب را فسخ کرده‌ایم که در نگاه ساتبا اثرگذار بوده است. پرداخت با نرخ ETS در نظر گرفته شده تا سرمایه گذاری متضرر شود. جریمه تأخیر را دیدیم که شدیم بانک مرکزی نرخ پایه محاسبه را ندارد و درنهایت متوجه شد که این را در قراردادها بگنجانیم و با نرخ ارز روز محاسبه نه ریالی. نواقص را در قراردادها می‌آوریم. زمان دو هفته برای مناقصه کم است و می توانم دو هفته دیگر تمدید کنیم. ما در این مدت سعی کردیم از مطالب قبلی را تسویه کنیم و این را هم به فال نیک بگیریم.

سالار آتش‌پر، ساتبا: ما سعی کرده‌ایم این مناقصه و سرمایه‌گذاری را برای ویژگی‌های جذاب داشته باشیم. اما باید ستبا هم ملاحظات خود را داشته باشید. مثلاً ممکن است شش سال آینده نیروگاه بخواهد با صنعت رمز کار کند، قوانین و مقررات در حال تغییر است که می‌توان شش سال آینده از انرژی خود منتفع شود. اما می‌توانیم در این حوزه شفاف عمل کنیم. خواست ما توجه به سرمایه‌گذاری بزرگ‌تر نیست و این نیست که می‌خواهم به سمت سرمایه‌گذاری بزرگ‌تر برویم. مگاوات‌ها برای افزایش توان سرمایه‌گذاری افراد است.

زنگنه، دبیر انجمن انرژی‌های پذیرنده: این یکسری سرمایه‌گذاران آمدند و کار نکردند، دلیل موجهی بود. یکسری طرفداری دارد. قبلاً سرمایه‌گذارها بدون بررسی مجوز دریافت می‌کردند ولی الآن لیست سرمایه‌گذاران بررسی می‌شوند. درنتیجه مشکل جدی نخواهد بود و سختگیرانه جای توجیهی ندارد. ضمانت‌نامه شرکت در مناقصه باید باشد ولی ضمانت‌نامه دوران بهره‌برداری ۲۵ میلیون دلار، مشکل‌آفرین است. با نگاه‌های مثبت نسبت به بخش خصوصی سعی کنید پروژه‌ها را پیش ببریم. به نظر می‌رسد مناقصه‌ها تبدیل شود، کمیته‌ای تشکیل می‌شود تا مواضع خود را به هم نزدیک کنیم و ابهام کنیم و مشکلات را برطرف کنیم.

قرار گرفتن در نشست آتی ساتبا درباره این ابهام‌ها گفت‌وگو شود تا با همفکری بهتر است این مسیر ادامه یابد.