آینده روشن صنعت برق در گرو همکاری دولت با بخش خصوصی



به گزارش بازار از اتاق ایران، رضایدار عضو هیأت نمایندگان مجلس ایران، زندگی در دنیای مدرن با چالش‌های جدی رخ می‌دهد که این چالش‌ها از فرصت‌ها و الگوهای نوین به‌ویژه در بخش‌های انرژی‌های روزانه برق و توجه به تاب‌آوری و آینده آن‌ها می‌پردازند. کشور و نیز جهان پیرامون ما هست. اما زودتر ازآنچه تصور می‌شد بحران منطقه انرژی و به‌ویژه بحران مضاعف در صنعت برق در ایران به پدیده‌های سیاسی و امنیتی تبدیل شد.

قطع گاز و خاموشی برق در زمستان سال ۱۳۹۹ و تکرار خاموشی‌ها در روزهای خرداد ۱۴۰۰ نشانه‌ای از خطر افتادن امنیت انرژی در ایران است. کاهش سرمایه‌گذاری‌ها در صنعت آب و برق به‌ویژه پس از تحریم‌ها باعث آسیب‌پذیری‌ها می‌شود. بر این اساس، مداخله دولت در قیمت‌گذاری‌ها هم انگیزه سرمایه‌گذاری در تولید انرژی، توزیع و انتقال آن و همچنین بهینه‌سازی و افزایش بهره‌وری انرژی را از مصرف و وخامت محیط‌ها اضافه می‌کند. در این صورت صنعت برق، فرآیند جایگزینی سیستم‌های انحصاری با شرایط رقابتی می‌تواند به‌صورت تک‌تک امکان انتخاب شرکت‌های برق را داشته باشد و ترکیب مجددی را شامل شود. بدین ترتیب ساختار ساختاری صنعت برق به معنای شکست انحصار عمودی دولت بر صنعت از طریق جداسازی زنجیره یکپارچه عمودی و بر هم تنیده انرژی برق و تفکیک در قالب بخش‌های رقابت پذیرنده و رقابت ناپذیر است. توجه داشته باشید که تولید برق برای مصرف‌کنندگان عموماً” شامل چهار رکن اصلی: یعنی تولید، انتقال، توزیع و بازار خرده‌فروشی است که با تولید، انتقال، توزیع و بازار خرده‌فروشی که با تولید، تولید، توزیع، توزیع و بازار خرده‌فروشی است. (عمده‌فروشی) از اولین بخش‌هایی است که برنامه‌ریزی‌ها و سیاست‌گذاری‌های جدیدی را انجام می‌دهند. بخش دیگری که به دنبال ایجاد امکان ایجاد رقابت در آن وجود، فروش است. بازارهای عمده‌فروشی به شکل‌های سازمان دهی می‌شوند که می‌توانند برای فروش برق در تولید برق و از طریق قراردادهای دوجانبه تولید کنند. و بدون تبعیض تمام شرکت‌های بازار به شبکه انتقال مطمئن می‌شوند. ن نمودن افکار عمومی اشاره کرد:

۱-نیاز به تغییر قوانین تنظیمی و نظارتی

۲-ضرورت اجرای سیاست خصوصی‌سازی جامع

۳-توجه به‌پیش بینی کاهش هزینه‌ها با مشارکت بخش

۴-بی‌انگیزگی در نوآوری و ابداع در محیط‌های تنظیمی و نظارتی

۵-بهبود توجه به مشتریان با افزایش رقابت

برای دستیابی به اهداف، سیاست‌هایی نیز پیشنهاد شده است که برخی از آن‌ها عبارت‌اند از:

الف – افزایش نفوذ بخش خصوصی از طریق قانون کاهش دولت در اقتصاد و زدایی بازار

ب – افزایش بهره‌وری از طریق کاهش هزینه‌های تولید و بهبود کارایی

ج – ارتقای بهره‌وری خارجی به‌وسیله بهبود ساختار اجتماعی و اقتصادی

لازم به توضیح است که اصلاحات و تغییر ساختار برق انرژی اجتماعی متعددی را نیز همراهی می کند که این جمله می تواند به بهبود شرایط اجتماعی و کاهش فقر، نظام مندسازی رقابت های صنعت برق با محیط زیست سازگاری و حفاظت از مصرف کننده و کاهش مصرف هوا کمک کند. اشاره کرد. درمجموع سیاست‌گذاران و بررسی‌ها از مطالعات میدانی و نظر گرفتن کتاب‌آوری و همچنین توجه به آینده‌نگری صنعت برق ایران الزامات و نیازمندی‌های تغییر ساختار صنعت برق را به مراحل زیربنای قرار داده‌اند:

۱-جداسازی سازمانی و اجرایی

۲-مقررات زدایی در تمام سطوح مدیریتی و اجرایی

۳- رقابت فضایی تمام‌عیار

۴-خصوصی سازی به مفهوم کامل آن

در این صورت و به‌منظور اجرای یک رقابت بازار برقی، نهادهای تشکیل‌دهنده برق از مجموع مجزا و در صورت امکان به صنعت هر فرد در حیطه وظایف خود می‌توانند رقابت کنند. به تعبیر دیگر بایستی به تفکیک ساختاری ارکان صنعت برق و سپس جداسازی مدیریت و مالکیت این ارکان و تفکیک افقی شامل بخش‌های رقابت پذیر صنعت برق از طریق فرآیند تفکیک اجرا به صورت افقی اقدام نمود. در این رابطه اعتباری و خصوصی‌سازی دو مقوله متفاوت از هم هستند که در واقع نمی‌توانند زمینه‌های خصوصی‌سازی صحیح را انجام دهند، اما لزوماً وجود دارد. شد. به‌عبارت‌دیگر ویژگی‌ها به مجموعه‌ای از موارد گفته می‌شود که در قالب آن، سطوح و زمینه‌های مختلف کنترل، مالکیت و یا مدیریت از بخش دولتی خارج و به بخش خصوصی شخصی می‌شود. خصوصی‌سازی همیشه در حرکت پی تسریع به اقتصاد آزاد، ترویج رقابت، افزایش کارایی اقتصادی، بهبود در ارائه و تحول خدمات عمومی و کاهش میزان فعالیت‌های دولت‌به‌شرکت‌های ورشکسته و زیان‌دیده است. با توجه به شرایط موجود و آینده صنعت برق ایران باید گفت که تغییر ساختار در صنعت برق را به همراه دارد. جداسازی عمودی ارکان صنعت برق در اصلاحات صنعت برق در ایران کمرنگ است اما انتظار می‌رود که این جداسازی در آینده منجر به توسعه اقتصادی برق، مدیریت بیشتر، افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌های تولید و قیمت برق برای مشترک نهایی شود. تداوم تغییرات نیاز به تغییرات تکنولوژیکی مهندسی در صنعت برق ایران است. بررسی‌های به‌عمل‌آمده حکی از آن‌ها است که تجهیزات بکار در بخش‌های تولید، توزیع و انتقال برق ایران بسیار بوده است. می‌شود و از سوی دیگر نمی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‎ وجود نیامده است. همان طور که گفته شد، باوجود متفاوتی که در برق توسعه می‌یابد، بخش ویژه‌ای در صنعت ایران صورت گرفته اما متأسفانه بازار سرمایه در کشور به‌اندازه کافی توسعه‌نیافته است که نیازهای سرمایه‌گذاری صنعت را تامین می‌کند. بنابراین درمجموع می‌توان گفت که تخت‌های لازم جهت سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در بخش‌های مختلف صنعت برق ایران به وجود نیامده است.

به طور خلاصه می توانم گفت:

-تبدیل‌شدن بازار برق به یک بازار رقابتی هزینه زا نیست

-بسترسازی جهت مشارکت بخش خصوصی در تعیین قیمت برق، مبلغ هزینه زا نیست

-تبدیل‌شدن بازار برق ایران به یک بازار رقابتی و ارائه زمینه ورود و فعالیت‌های ویژه در صنعت برق بی‌شک مستلزم همکاری همه‌جانبه دولت با دست‌اندرکاران و سیاست‌گذاران صنعت برق و برنامه‌ریزی‌ها و تدوین استراتژی‌های دقیق در این زمینه است. دولت و صنعت تحمیل نخواهد کرد.

-درمجموع، سودمندی به دست آمده از تغییر ساختار صنعت برق ایران بسیار چشمگیر است. نتیجه حاصل از صنعت انرژی برق برای هیچ‌یک از فعالان این صنعت پوشیده و می‌توان گفت که از صنعت انرژی برق ایران بسیار چشمگیر خواهد شد، اما این موضوع دقیقاً” تا چند سال آینده به طور خاص نیست.

به‌طورکلی نتایج به دست‌دست‌آمده‌ای حاکی است که می‌تواند تغییر کند صنعت برق ایران را از سال‌های قبل شروع کرده و بهبود می‌بخشد، از نظر ارتقای کیفیت خدمات ارائه‌شده به طور مشترک و تعلیمات فروش برق به همراه است، اما آن‌ها می‌توانند این صنعت را متحول کنند و بهبود دهند. وضعیت فعلی صنعت برق نیز گواه این مطلب است. همچنین یافته‌ها نشان می‌دهد که به‌منظور بهبود وضعیت بایستی بسترسازی لازم جهت مشارکت ویژه در قیمت برق و اقدام در جهت ایجاد یک بازار برق رقابتی صورت پذیرد. ایران اعمال شود.

متکی شدن صنعت برق ایران برای توسعه این صنعت به درآمدهای داخلی خود به‌جای بودجه عمومی نیز پیشرفتی بلندمدت و هزینه‌های زا است که باید چاره‌ای برای این امر اندیشید. باوجود تمام موارد ذکر شده، خبرگان روند تغییر در صنعت برق ایران را ارزیابی می‌کند، استراتژی‌های نوینی که در صنعت برق وجود دارد را لازم و ضروری می‌دانند. همچنین می‌توان نتیجه گرفت که از تغییر صنعت برق ایران بسیار چشمگیر و جداسازی عمودی ارکان نیز استفاده می‌کند. دقیق‌تر و شفاف‌سازی‌های بیشتر در این زمینه، این فرآیند را انجام می‌دهد. در پایان پیشنهاد می‌شود که پژوهشگران آتی به و تعیین محدودیت‌ها در مسیر تغییر ساختار صنعت برق ایران و ارائه راه‌حل‌هایی برای رفع آن‌ها و تعیین تعیین و اولویت‌بندی تصمیم‌گیری برای ادامه تاب‌آوری و روند تغییر ساختار صنعت برق در ایران بپردازند.